فرش ایران زمین
0 محصولات نمایش سبد خرید

هیچ محصولی در سبد خرید نیست.

تاریخچه فرش در جهان

تاریخچه فرش در جهان از قدمت بالایی برخوردار است به طوری که بسیاری از محققان معتقدند که بعد از دوره غار نشینی، انسان‌ها با نگاه به کارهای پرندگان و تقلید از آن‌ها شروع به بافت فرش و زیرانداز کردند. انسان‌ها در آن زمان تلاش می‌کردند تا مانند پرندگان و با استفاده از گیاهان، زیراندازهایی برای خود تهیه کنند. این کار همانند همان هنر حصیر بافی و سبد بافی صورت می‌گرفت. پس از آن انسان‌ها حیوانات را شکار و از پوست آن‌ها به عنوان زیرانداز استفاده می‌کردند به همین صورت قرش ها بیش از پیش نرم شدند و کم‌تر به بدن انسان آسیب می‌رساندند.

هیچکس اطلاع ندارد که اولین قالی و یا قالیچه دقیقاً چه زمانی بافته شد به این دلیل که الیاف آن‌ها بر اساس رطوبت و حمله حشرات آسیب پذیر انتخاب شده بود. همانطور که اطلاع دارید ماده اولیه قالی و قلیچه پشم است. بر اساس همین موضوع بسیاری از محققان معتقد اتد که در ابتدا قبیله‌های چادر نشین اهل آسیای مرکزی که راه امرار معاش آن‌ها دامداری و دام پروری بوده اولین قالی‌ها را بافته‌اند.

قدیمی‌ترین قالی کشف شده

 

جالب است بدانید یکی از افتخارات ما ایرانیان این است که قدیمی‌ترین فرش بافته شده که تا کنون توانسته‌اند آن را یافت کنند متعلق به ما ایرانیان است. این افتخار بزرگ ایران و ایرانی در موزه آرمیتاژ روسیه نگهداری می‌شود. نام این فرش قدیمی و با ارزش پازیریک است.

 

پازیریک در سال‌های ۱۳۲۶ تا ۱۳۲۸ خورشیدی در دره پازریک که نام دره‌ای در ابتدای رشته کوه آلتای و در محدوده کشور روسیه است یافت شده.
این دره با ارتفاع ۵۴۰۰ متر دارای آب و هوای بسیار سردی ست به صورتی که تمام اجناسی که با پازیریک یافت شدند منجمد شده بودند و بر روی گورها یخ‌هایی با قطر زیاد وجود داشت که یکی از علت‌های سالم ماندن پازیریک وجود همین یخ‌ها بود. زمانی که این فرش پافت شد در کنار آن اشیای دیگری مانند گلدان چوبی، جسد شش اسب در گورهای مجاور، تنه یک درخت کاج اروپایی، روسری طلا کاری شده، ظروف هدیه که درون آن‌ها تخم گشنیز وجود داشت و جسد مومیایی شده‌ای که متعلق به بانویی اشرافی و سکایی است قرار داشت. اکثر آن‌ها در گوری یخ زده که متعلق به فرمانروای سکایی بوده کشف شده بود.

وجود این اشیا در این منطقه نشان دهنده آن است که دره پازیریک در گذشته پر رفت و آمد و تجاری با حکومت سکاها بوده است.
درون این قالی رنگ‌های سبز، نارنجی، سرخ، آبی و رنگ سبزی که مایل به آبی است به کار رفته است. جالب است بدانید این فرش به گونه‌ای حائز اهمیت است که در موزه آرمیتاز روسیه آن را در محفظه‌ای خالی از هوا نگه داشته‌اند تا بیش از این آسیب نبیند.

این قالی قدیمی قالی‌ای پشمی است که شکلی چهارگوش و تغریبا مربعی دارد. اندازه آن ۱٫۹۸ در ۱٫۸۹ متر می‌باشد. تصویرهایی که بر روی این قالی مشاهده می‌شوند سوارکارانن، آهوهای در حال چرا و جانوران افسانه‌ای هست. تصاویری که در حاشیه این قالی دیده می‌شود شباهت فراوانی با شکل‌های رایج در دوره هخامنشی و تصاویر موجود در تخت جمشید دارد.

در مرکز این قالی با ارزش و اصیل ایرانی تصویرهایی همانند ستاره چهار پره وجود دارد که همانند آن را بر روی اشیا کشف شده‌ای که در لرستان به دست آمده است و مربوط به همین دوره است می‌توان مشاهده کرد. تصاویری از گوزن‌هایی که دارای شاخ‌های پهن هستند در اطراف این فرش دیده می‌شود که این طرح نیز در سنگ تراشی‌های بستون به چشم می‌خورد.

برخی از محققان بر این باور هستند که این قالی قدیمی و با ارزش در زمان مادها یا پارت‌ها بافته شده اما باز هم اطلاعات دقیقی نمی‌توان از زمان بافت این فرش ارائه داد زیرا حتی باستان شناسان و محققان نیز نتوانستند اطلاعات دقیقی کشف کنند.
محققی به نام «دیماند» می‌گوید: این فرش ترکیبی از طرح‌ها و نقش‌های آشوری سکایی و هخامنشی است. محقق دیگری به نام «رودنکو» نیز همین نظر را دارد و معتقد است پازیریک متعلق به ایران است. در این میان پژوهشگری به نام «اولریخ شورمان» نظر گسترده‌تری می‌دهد و معتقد است این قالیچه با ارزش در آذربایجان بافته شده است.

همه این نظرات در حالی است که محقق دیگری به نام «یان بنت» اعتقاد دارد که این قالی به احتمال زیاد بافت ایرانیان نیست و یکی از دلایل او این است که مکانی که پازیریک یافت شده با مرز کنونی ایران فاصله‌ای بیش از ۳۵۰۰ کیلومتر دارد. این محقق یعنی یان بنت در کتابی به نام «قالیچه‌ها و قالی‌های جهان» آورده است که مهد هنر و فن قالی بافی در شرق آسیا و در میان اقوام مغول بوده و از آنجا به نقاط غربی آسیا و از جمله ایران رسیده است.

پس از آن پرفسور رودنکو در فاصله ۱۸۰ کیلومتری از محل یافت پازیریک به اسم باسادار فرش دیگری یافت کرد. قابل ذکر است که پیش از او نیز باستان شناسی به نام کوزلف که اصلیتی روسی داشت در نواحی‌ای به نام نوئین که در سیبری قرار دارد تکه‌هایی از فرشی زخیم بافت را یافت کرد که معتقدند بافت آن مربوط به بعد از بافت پازیریک است و توسط بافنده‌های زمان هخامنشیان بافته شده است.

 

مستندی در رابطه با قالی پازیریک

 

فیلم مستندی به نام «زیبا، بافته اسرار» با کارگردانی امیر ولی نژاد در رابطه با پازیریک ساخته شده است.
این فیلم مستند ۴۰ دقیقه است که در روسیه، با هزینه مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی و حمایت رایزن فرهنگی جمهوری ایران ساخت و پرداخته شده است. این مستند به زبان روسی و دارای زیرنویس فارسی است.

در این فیلم مستند با باستان شناسان موزه آرمیتاژ به نام‌های «فیلیکس بالانوف» و «پاول پتروویچ آزبیلیف» که شخص اول باستان‌شناس و نویسنده کتاب معناشناسی ریتم و فضا در فرش پازیریک و شخص دوم تاریخدان و نویسنده کتاب قبر پنجم دره پازیریک هستند گفتگوهایی صورت گرفته است.

در این مستند علاوه بر تمام ویژگی‌ها و تاریخ پازیریک به این موضوع که این قالی تنها یک اثر هنری نیست بلکه با توجه به طرح‌ها خالقی فرزانه داشته است پرداخته شده است. همچنین گمان می‌شود این قالی متن یک داستان از دوران باستان است.

سخن پایانی

در این مقاله داشتیم به تاریخ فرش در جهان و ایران همچنین اطلاعاتی درباره قدیمی‌ترین فرش جهان که متعلق به ایران و ایرانیان است به دست آوردیم. مقاله بالا نشان می‌دهد که ایران مهد هنر قالی و قالیچه بافی است و این هنر از دیرباز برای کشور ما اهمیت زیادی داشته است.

0
دیدگاه‌های نوشته

*
*